Παιδική παχυσαρκία : Το τίμημα της προόδου

Ως παχυσαρκία ορίζεται η υπερβολική ανάπτυξη λιπώδους ιστού στο σώμα με συνέπεια την αύξηση του σωματικού βάρους. Πρόκειται στην ουσία για μια πάθηση που υποβαθμίζει κατά πολύ την ποιότητα ζωής του πάσχοντος. Η παιδική παχυσαρκία, δηλαδή η παχυσαρκία σε άτομα κάτω των 18 ετών είναι ένα σοβαρό πρόβλημα που μαστίζει τις ανεπτυγμένες κυρίως κοινωνίες.

Η Ελλάδα έρχεται πρώτη στην Ευρώπη και δεύτερη στον κόσμο σε ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας. Αυτό σημαίνει ότι τουλάχιστον 4 στα 10 ελληνόπουλα είναι παχύσαρκα και από αυτά το 1 στα 3 θα συνεχίσει να είναι και στην ενήλικη ζωή του με αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης διαβήτη, καρδιαγγειακών νοσημάτων και άλλων σοβαρών παθήσεων. 

Μόνο στο 1% των περιπτώσεων η υπερβολική αύξηση του σωματικού βάρους των παιδιών οφείλεται σε παθολογικά αίτια. Για το υπόλοιπο 99% οι αιτίες πρέπει να αναζητηθούν αποκλειστικά στις κακές διατροφικές συνήθεις οι οποίες έχουν διαμορφωθεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας με τη μεταβολή του τρόπου ζωής. Το νέο μοντέλο διατροφής βασίζεται κυρίως στην αυξημένη κατανάλωση ζάχαρης, λίπους και αλατιού και παραγκωνίζει εντελώς τα φρούτα, τα λαχανικά, τους χυμούς. Αυτό σε συνδυασμό με την συνεχή μείωση της φυσικής δραστηριότητας έχει ως φυσικό επακόλουθο την αύξηση του σωματικού βάρους. Το βεβαρυμμένο πρόγραμμα των γονιών που επιτάσσει την εύκολη λύση του έτοιμου φαγητού, η ενασχόληση με τον υπολογιστή και την τηλεόραση, η έλλειψη χώρου και χρόνου για άθληση, η ελλιπής ενημέρωση για τους κινδύνους που εγκυμονεί το αυξημένο βάρος έχουν ως αποτέλεσμα την ραγδαία αύξηση των παχύσαρκων παιδιών στην Ελλάδα. Αξίζει εδώ να αναφερθεί πως η συχνή τακτική γονέων, παππούδων και γιαγιάδων να θεωρούν το φαγητό ως μέσο επιβράβευσης ή τιμωρίας είναι σημαντικός παράγοντας για την υιοθέτηση τελείως λανθασμένων διατροφικών συνηθειών από την παιδική ηλικία.

Οι συνέπειες της παχυσαρκίας στα παιδιά είναι σοβαρές, τόσο οι σωματικές όσο και οι ψυχικές. Το σώμα επηρεάζεται πολλαπλά από το υπερβολικό βάρος. Δυσχέρεια στην αναπνοή, αίσθημα κόπωσης, αύξηση της αρτηριακής πίεσης, μυοσκελετικά προβλήματα, διαταραχή των ορμονών και του μεταβολισμού, διαβήτης, είναι μερικά από τα προβλήματα που δημιουργεί στον οργανισμό το ιδιαίτερα αυξημένο λίπος. Ιδιαίτερα οδυνηρές είναι οι ψυχικές συνέπειες στα παχύσαρκα παιδιά. Στο σχολείο αντιμετωπίζονται ρατσιστικά από τους συμμαθητές τους. Οι κοροϊδίες, τα σκληρά πειράγματα, έχουν ως συνέπεια την απομόνωση και την αποχή από την παρέα, το παιχνίδι και γενικότερα από οποιαδήποτε κοινωνική δραστηριότητα. Τα παιδιά αυτά συχνά δεν έχουν φίλους, διακατέχονται από συνεχές άγχος προκειμένου καταφέρουν με κάποιο τρόπο να κερδίσουν την αποδοχή και την ένταξη στην παρέα και τις περισσότερες φορές έχουν πολύ χαμηλή ή καθόλου αυτοεκτίμηση.

Η αντιμετώπιση του προβλήματος πρέπει να γίνει με πολύ προσεκτικό τρόπο. Πίεση, αυθαίρετες εξαντλητικές δίαιτες, αρνητική κριτική επιφέρουν τα αντίθετα αποτελέσματα καθώς ασκείται έντονη ψυχική καταπίεση στο παχύσαρκο παιδί το οποίο αναζητά εκ νέου απόλαυση στο φαγητό. Ο παιδίατρος, ο διατροφολόγος, ακόμα και ο ψυχολόγος μπορούν να βοηθήσουν. Απαραίτητο είναι βέβαια να κατανοήσει το ίδιο το παιδί για ποιο λόγο πρέπει να χάσει βάρος ώστε να υπάρχει η συναίνεση και η συνεργασία εκ μέρους του. Στην ουσία δεν πρόκειται για αδυνάτισμα, αλλά για μια προσπάθεια να γίνει ριζική αλλαγή του τρόπου σκέψης, του τρόπου ζωής και κυρίως του τρόπου διατροφής του παιδιού όχι για μικρό χρονικό διάστημα αλλά για όλη του τη ζωή γεγονός που απαιτεί χρόνο, υπομονή και συνεργασία παιδιών και γονέων με τους ειδικούς.

Φυσικά, όπως για όλες τις παθήσεις, σημαντικό ρόλο παίζει η πρόληψη. Από την περίοδο της κυήσεως πρέπει η επίτοκος να είναι προσεκτική με το βάρος της ενώ ο θηλασμός βοηθά πολύ στην πρόληψη της παχυσαρκίας καθώς από το μητρικό γάλα απουσιάζει η ζάχαρη. Αλλά και γενικότερα φροντίζετε και ελέγχετε τη διατροφή των παιδιών δίνοντας πάντα το παράδειγμα μέσα από τις δικές σας συνήθειες. Καθιερώστε το πλούσιο πρωινό στη διατροφή σας, προγραμματίστε πέντε γεύματα μέσα στην ημέρα πρωινό, δεκατιανό, μεσημεριανό, απογευματινό βραδινό. Τα κυρίως γεύματα να είναι πλήρη και να περιέχουν θρεπτικά συστατικά από όλες τις ομάδες τροφίμων, ενώ τα σνακ να αποτελούνται από φρούτα, γαλακτοκομικά, μέλι, ταχίνι. Πίνετε άφθονο νερό και εντάξτε την ήπια άσκηση στην ζωή σας. Τέλος, ορίστε οι ίδιοι πόση ώρα θα περνούν τα παιδιά μπροστά στον υπολογιστή και στην τηλεόραση και μην χρησιμοποιείτε ποτέ το φαγητό ως ανταμοιβή ή τιμωρία. Όλοι πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι η υιοθέτηση σωστών διατροφικών συνηθειών και υγιούς τρόπου ζωής από την παιδική ηλικία είναι αναγκαία γιατί παχύσαρκο παιδί σημαίνει και παχύσαρκος ενήλικας.


Δημήτρης Λουλούδης
Διατροφολόγος - Διαιτολόγος